1. Parametry pola i ramki

B – indukcja magnetyczna: „gęstość linii pola". Im większe B, tym więcej linii pola w tym samym obszarze.
S – pole powierzchni ramki. Większa ramka łapie więcej linii pola.
α – kąt między wektorem B a normalną n ramki. α=0° → maksimum strumienia, α=90° → strumień zerowy, α=180° → strumień ujemny (−B·S).

2. Wynik – strumień magnetyczny

Φ = 0.960 Wb
B = 0.80 T, S = 1.20 m², α = 0° → Φ = B·S·cos α = 0.960 Wb
|dΦ/dt| wzgl. = 0%
Dla stałej prędkości obrotu: |dΦ/dt| ∝ |sin α|. Przy α = 0° szybkość zmian strumienia jest zerowa, a przy α = 90° jest maksymalna.

3. Wizualizacja

1.4×
-20°
15°
🖱️ Przeciągnij myszką po rysunku, aby obracać • Kółko = zoom • Dwuklik = reset
linie pola B normalna n ramka S oś obrotu / kąt α

📖 Teoria – rozwiń zagadnienie

Kliknij przycisk, aby rozwinąć wybrane zagadnienie. Możesz mieć otwartych kilka naraz.

Czym jest strumień magnetyczny Φ?

Strumień magnetyczny to miara „ile pola magnetycznego przenika przez daną powierzchnię". To nie jest pole w punkcie, ale całkowity efekt pola na wybranej powierzchni — np. na ramce z drutu, na powierzchni cewki, na kartce papieru.

Wyobraź sobie ramkę z drutu zanurzoną w polu magnetycznym. Strumień magnetyczny mówi, ile „linii pola" przechodzi przez tę ramkę. Jeżeli ramka jest ustawiona prostopadle do linii pola — przechodzi przez nią maksimum linii, więc strumień jest największy. Jeżeli ramka jest ustawiona równolegle do linii — linie „ślizgają się" po jej powierzchni, nie przenikają jej, więc strumień wynosi zero.

💡 Intuicja: strumień to „przepływ" pola przez powierzchnię. Możesz myśleć o nim jak o liczbie linii pola przechodzących przez ramkę — im więcej linii, tym większy strumień.

W naszej symulacji suwak α obraca ramkę w zakresie od 0° do 180°, a Φ zmienia się od maksimum dodatniego (α = 0°), przez zero (α = 90°), do maksimum ujemnego (α = 180°). To dokładnie pokazuje, jak ustawienie powierzchni względem pola wpływa na strumień.

Czym jest indukcja magnetyczna B?

Indukcja magnetyczna to wektorowa wielkość fizyczna opisująca „siłę" pola magnetycznego w danym punkcie. Mówi nam:

Jednostką indukcji magnetycznej jest tesla [T]. Pole o indukcji 1 T to pole, w którym na przewodnik o długości 1 m, przez który płynie prąd 1 A (prostopadle do linii pola), działa siła 1 N.

Pole magnetyczne wyobrażamy sobie jako linie pola (linie sił) — umowne krzywe, których styczne pokazują kierunek i zwrot wektora B. Gęstość tych linii jest proporcjonalna do wartości B.

💡 Intuicja: wyobraź sobie B jako „gęstość linii pola" — im gęściej upakowane linie, tym większa wartość B. W naszej symulacji suwak B zmienia liczbę i intensywność linii.

Wzór na strumień i kąt α

Dla jednorodnego pola magnetycznego i płaskiej powierzchni S strumień wyraża się wzorem:

Φ = B · S · cos α

gdzie:

⚠️ Uwaga na najczęstszy błąd: α to kąt między B a normalną n (prostopadłą do powierzchni), a nie między B a samą powierzchnią. Gdybyś liczył kąt do powierzchni β, wzór miałby postać Φ = B · S · sin β. Zawsze upewnij się, do czego mierzysz kąt.

α = 0°

B jest równoległe do n → linie pola przenikają ramkę prostopadle.

cos 0° = 1 → Φ = B·S — maksimum.

α = 90°

B jest prostopadłe do n → linie pola są równoległe do ramki.

cos 90° = 0 → Φ = 0 — pole „nie przenika" ramki.

α = 60°

B pod kątem 60° do normalnej.

cos 60° = 0,5 → Φ = 0,5·B·S — połowa maksimum.

α = 45°

B pod kątem 45° do normalnej.

cos 45° ≈ 0,707 → Φ ≈ 0,707·B·S.

Jednostki

WielkośćSymbolJednostkaUwagi
Indukcja magnetycznaBtesla [T]1 T = 1 Wb/m² = 1 V·s/m²
Pole powierzchniSmetr kwadratowy [m²]—
Kątαstopień [°] lub radian [rad]w fizyce częściej radian
Strumień magnetycznyΦweber [Wb]1 Wb = 1 T · 1 m²

Jeden weber to strumień, jaki przenika powierzchnię 1 m² ustawioną prostopadle do pola o indukcji 1 T. Inaczej: 1 Wb = 1 T·m² = 1 V·s.

B a H — czym się różnią?

W wielu zadaniach pojawiają się dwie wielkości: B i H. Łatwo je pomylić, bo obie opisują „pole magnetyczne", ale mają różne role.

CechaB — indukcja magnetycznaH — natężenie pola magnetycznego
Jednostkatesla [T]amper na metr [A/m]
Rolaopisuje efekt pola (siłę działającą na ładunki i prądy)opisuje przyczynę pola (prądy, które je wytworzyły)
Zależy od ośrodka?tak — zmienia się w materialenie — zależy tylko od prądów
ZwiązekB = μ₀ · μᵣ · H
W strumieniuużywamy B we wzorze Φ = B·S·cos αH nie pojawia się bezpośrednio we wzorze na Φ

μ₀ to przenikalność magnetyczna próżni (≈ 4π·10⁻⁷ H/m), a μᵣ — względna przenikalność magnetyczna ośrodka (dla powietrza ≈ 1, dla ferromagnetyków ≫ 1).

Przykłady z życia

🧠 Podsumowanie jednym zdaniem: Strumień magnetyczny Φ mówi, ile pola magnetycznego o indukcji B przenika przez powierzchnię S — a kąt α (między B a normalną do powierzchni) decyduje, jaka część tego pola faktycznie przez nią przechodzi.