Pracownia obróbki skrawaniem • Poziome wrzeciono, trzpień frezarski i stół skrętny • MCHIM 2026
Obie maszyny mają tę samą budowę podstawową: stojak, poziome wrzeciono, wysięgnik z podtrzymką, trzpień frezarski oraz wspornik z saniami i stołem. Frezarka uniwersalna ma dodatkowo obrotnicę, czyli płytę skrętną między saniami a stołem, dzięki której stół można skręcić w płaszczyźnie poziomej.
| Cecha | Frezarka wspornikowa pozioma | Frezarka uniwersalna |
|---|---|---|
| Wrzeciono | Poziome, frez na długim trzpieniu podpartym podtrzymką. | Poziome, tak samo jak w frezarce poziomej. Często można dołożyć nasadną głowicę pionową. |
| Stół | Przesuwa się tylko prostopadle do osi wrzeciona (X). | Obrotnica pozwala skręcić stół wokół osi pionowej, zwykle o ok. ±45°, z podziałką kątową. |
| Ruchy posuwowe | X – stół, Y – sanie, Z – wspornik (ręczne i mechaniczne, plus szybki przesuw). | Te same X, Y, Z. Przy skręconym stole posuw wzdłużny odbywa się pod kątem do osi wrzeciona. |
| Typowe prace | Płaszczyzny, uskoki, rowki, przecinanie, frezowanie kształtowe, zespoły frezów. | Wszystko co na poziomej, a ponadto rowki śrubowe (np. rowki wierteł krętych, zęby śrubowe kół i frezów), z użyciem podzielnicy. |
| Wyposażenie | Imadło maszynowe, dociski, podzielnica do podziałów prostych. | Podzielnica uniwersalna połączona kołami zmianowymi ze śrubą pociągową stołu, stół obrotowy, głowica pionowa. |
Skok linii śrubowej: Ph = π·d / tg β, gdzie β to kąt pochylenia linii śrubowej mierzony od osi przedmiotu. Stół skręca się o ten sam kąt β, aby płaszczyzna frezu tarczowego leżała wzdłuż rowka.
Ślimak podzielnicy obraca wrzeciono z przełożeniem 1 : 40, więc 40 obrotów korbki daje jeden pełny obrót przedmiotu. Na jedną podziałkę potrzeba:
nk = 40 / z obrotów korbki, gdzie z to liczba podziałów (np. zębów).
Tarcze podziałowe mają koła otworów, np. 15, 16, 17, 18, 19, 20 / 21, 23, 27, 29, 31, 33 / 37, 39, 41, 43, 47, 49. Ramiona nożycowe (wskazówki) odmierzają potrzebną liczbę otworów. Liczby pierwsze powyżej 50, np. 61, wymagają podziału różnicowego.
Na frezarce poziomej pracuje się głównie frezami nasadzanymi, czyli takimi z otworem, które zakłada się na trzpień frezarski. Frezy ustala się wpustem, a ich położenie wyznaczają pierścienie dystansowe.
| Operacja | Narzędzie | Uwagi |
|---|---|---|
| Frezowanie płaszczyzn | Frez walcowy | Posuw wzdłużny stołu (X), głębokość ustawiana wspornikiem (Z). |
| Rowki prostokątne, uskoki | Frez tarczowy trzystronny / dwustronny | Szerokość rowka odpowiada szerokości frezu. Położenie rowka ustawia się saniami (Y). |
| Przecinanie | Frez piłkowy | Mały posuw na ząb, frez jak najbliżej podtrzymki. |
| Powierzchnie kształtowe | Frezy kształtowe (wklęsłe, wypukłe, kątowe) | Zarys frezu odwzorowuje się w przedmiocie. |
| Zęby kół walcowych | Frez modułowy krążkowy + podzielnica | Po każdym wrębie podział o 1/z obrotu przedmiotu. |
| Kilka powierzchni naraz | Zespół frezów | Np. frezowanie okrakiem: dwa frezy tarczowe obrabiają dwie ściany równolegle. |
| Rowki śrubowe | Frez tarczowy lub kształtowy, frezarka uniwersalna | Stół skręcony o kąt β, podzielnica napędzana kołami zmianowymi od śruby pociągowej stołu. |
Widok od strony operatora, wzdłuż osi wrzeciona. Frez obraca się wokół poziomej osi, a stół z przedmiotem wykonuje posuw wzdłużny X. Zmieniaj kierunek obrotów i posuwu i obserwuj, jak zmienia się sposób frezowania.
Kliknij właściwy zespół bezpośrednio na rysunku powyżej. Podpisy są ukryte. Wariant maszyny możesz zmienić przełącznikiem nad rysunkiem, a test zacznie się od nowa.
10 losowych pytań jednokrotnego wyboru: budowa, kinematyka, frezy, podzielnica, frezowanie współbieżne i przeciwbieżne, BHP.