⚙️ Frezarka wspornikowa pozioma i frezarka uniwersalna

Pracownia obróbki skrawaniem • Poziome wrzeciono, trzpień frezarski i stół skrętny • MCHIM 2026

Moduł dydaktyczny:
● FREZARKA WSPORNIKOWA POZIOMA Ruch główny: obrót frezu n [obr/min] wokół poziomej osi wrzeciona. Posuwy: stół X, sanie Y, wspornik Z.
Widok z boku – schemat dydaktyczny
PODSTAWA STOJAK (KORPUS) SKRZYNKA PRĘDKOŚCI STEROWANIE WYSIĘGNIK (RAMIĘ) WRZECIONO TRZPIEŃ FREZARSKI PODTRZYMKA IMADŁO + PRZEDMIOT PODZIELNICA FREZ STÓŁ SANIE POPRZECZNE OBROTNICA STOŁU WSPORNIK (KONSOLA) SKRZYNKA POSUWÓW ŚRUBA WSPORNIKA n Z – pionowy Y – poprzeczny X – wzdłużny (prostopadle do rysunku)

Indeks zespołów maszyny

Stojak (korpus)

Zespół nośny
🏛️

🎯 Przeznaczenie i rola technologiczna

🔧 Budowa i kinematyka

⚠️ Bezpieczeństwo pracy (BHP) i eksploatacja

Standard dydaktyczny: Obróbka skrawaniem na obrabiarkach konwencjonalnych MCHIM. Kliknij zespół na rysunku albo na liście.

Frezarka wspornikowa pozioma a frezarka uniwersalna

Obie maszyny mają tę samą budowę podstawową: stojak, poziome wrzeciono, wysięgnik z podtrzymką, trzpień frezarski oraz wspornik z saniami i stołem. Frezarka uniwersalna ma dodatkowo obrotnicę, czyli płytę skrętną między saniami a stołem, dzięki której stół można skręcić w płaszczyźnie poziomej.

CechaFrezarka wspornikowa poziomaFrezarka uniwersalna
WrzecionoPoziome, frez na długim trzpieniu podpartym podtrzymką.Poziome, tak samo jak w frezarce poziomej. Często można dołożyć nasadną głowicę pionową.
StółPrzesuwa się tylko prostopadle do osi wrzeciona (X).Obrotnica pozwala skręcić stół wokół osi pionowej, zwykle o ok. ±45°, z podziałką kątową.
Ruchy posuwoweX – stół, Y – sanie, Z – wspornik (ręczne i mechaniczne, plus szybki przesuw).Te same X, Y, Z. Przy skręconym stole posuw wzdłużny odbywa się pod kątem do osi wrzeciona.
Typowe pracePłaszczyzny, uskoki, rowki, przecinanie, frezowanie kształtowe, zespoły frezów.Wszystko co na poziomej, a ponadto rowki śrubowe (np. rowki wierteł krętych, zęby śrubowe kół i frezów), z użyciem podzielnicy.
WyposażenieImadło maszynowe, dociski, podzielnica do podziałów prostych.Podzielnica uniwersalna połączona kołami zmianowymi ze śrubą pociągową stołu, stół obrotowy, głowica pionowa.

🔄 Interaktywnie: stół skrętny i rowek śrubowy (widok z góry)

25°

Skok linii śrubowej: Ph = π·d / tg β, gdzie β to kąt pochylenia linii śrubowej mierzony od osi przedmiotu. Stół skręca się o ten sam kąt β, aby płaszczyzna frezu tarczowego leżała wzdłuż rowka.

🧮 Podzielnica uniwersalna – podział prosty

Ślimak podzielnicy obraca wrzeciono z przełożeniem 1 : 40, więc 40 obrotów korbki daje jeden pełny obrót przedmiotu. Na jedną podziałkę potrzeba:

nk = 40 / z obrotów korbki, gdzie z to liczba podziałów (np. zębów).

Tarcze podziałowe mają koła otworów, np. 15, 16, 17, 18, 19, 20 / 21, 23, 27, 29, 31, 33 / 37, 39, 41, 43, 47, 49. Ramiona nożycowe (wskazówki) odmierzają potrzebną liczbę otworów. Liczby pierwsze powyżej 50, np. 61, wymagają podziału różnicowego.

📷 Zdjęcia maszyn

Frezy, operacje, mocowanie i bezpieczeństwo

Na frezarce poziomej pracuje się głównie frezami nasadzanymi, czyli takimi z otworem, które zakłada się na trzpień frezarski. Frezy ustala się wpustem, a ich położenie wyznaczają pierścienie dystansowe.

Rodzaje frezów nasadzanych

Frez walcowy

Ostrza tylko na obwodzie, zwykle śrubowe, co daje łagodniejsze wejście w materiał. Służy do frezowania płaszczyzn równoległych do osi frezu. Szerokość frezu powinna być większa od szerokości przedmiotu.

Frez tarczowy

Jednostronny, dwustronny lub trzystronny (ostrza na obwodzie i na obu czołach). Służy do rowków prostokątnych, uskoków i płaszczyzn bocznych.

Frez piłkowy

Cienka tarcza do przecinania materiału i nacinania wąskich szczelin.

Frezy kształtowe

Ostrza mają zarys odwzorowywany w przedmiocie: wklęsłe, wypukłe, kątowe, modułowe krążkowe do zębów kół. Najczęściej mają ostrza zataczane, ostrzone po powierzchni natarcia.

Zespoły frezów

Kilka frezów na jednym trzpieniu, rozstawionych pierścieniami. Obrabiają jednocześnie kilka powierzchni w jednym przejściu, np. okrakiem dwoma frezami tarczowymi. Daje to dużą wydajność i powtarzalne wymiary.

Frez walcowo-czołowy

Mocowany bezpośrednio na końcówce wrzeciona lub na krótkim trzpieniu. Służy do płaszczyzn prostopadłych do osi wrzeciona.

Typowe operacje na frezarce poziomej i uniwersalnej

OperacjaNarzędzieUwagi
Frezowanie płaszczyznFrez walcowyPosuw wzdłużny stołu (X), głębokość ustawiana wspornikiem (Z).
Rowki prostokątne, uskokiFrez tarczowy trzystronny / dwustronnySzerokość rowka odpowiada szerokości frezu. Położenie rowka ustawia się saniami (Y).
PrzecinanieFrez piłkowyMały posuw na ząb, frez jak najbliżej podtrzymki.
Powierzchnie kształtoweFrezy kształtowe (wklęsłe, wypukłe, kątowe)Zarys frezu odwzorowuje się w przedmiocie.
Zęby kół walcowychFrez modułowy krążkowy + podzielnicaPo każdym wrębie podział o 1/z obrotu przedmiotu.
Kilka powierzchni narazZespół frezówNp. frezowanie okrakiem: dwa frezy tarczowe obrabiają dwie ściany równolegle.
Rowki śruboweFrez tarczowy lub kształtowy, frezarka uniwersalnaStół skręcony o kąt β, podzielnica napędzana kołami zmianowymi od śruby pociągowej stołu.

🔩 Mocowanie frezu na trzpieniu – kolejność

  1. Wyłącz maszynę wyłącznikiem głównym. Oczyść gniazdo stożkowe wrzeciona i stożek trzpienia.
  2. Włóż trzpień (stożek 7:24), nasadzając go na zabieraki wrzeciona. Dokręć śrubę ściągającą przechodzącą przez wrzeciono.
  3. Nasuń pierścienie dystansowe i frez na wpust. Sprawdź, czy kierunek ostrzy pasuje do kierunku obrotów. Frez ustaw możliwie blisko wrzeciona lub podtrzymki.
  4. Wysuń wysięgnik, nasuń podtrzymkę na tuleję łożyskową trzpienia i zablokuj wysięgnik oraz podtrzymkę.
  5. Dopiero teraz dokręć nakrętkę trzpienia. Bez podtrzymki trzpień mógłby się wygiąć. Przy demontażu najpierw poluzuj nakrętkę przy założonej podtrzymce.
  6. Sprawdź bicie frezu i ręcznie obróć wrzeciono, aby się upewnić, że nic nie koliduje.

🗜️ Mocowanie przedmiotu

  • Imadło maszynowe (zwykłe lub obrotowe), mocowane śrubami w rowkach teowych stołu. Szczęki ustawia się równolegle lub prostopadle do trzpienia i sprawdza czujnikiem.
  • Dociski (łapy) i śruby teowe do dużych przedmiotów. Docisk powinien być równoległy do stołu, a śruba bliżej przedmiotu niż podpórki.
  • Podzielnica z konikiem do wałków, w uchwycie lub w kłach z zabierakiem, przy podziałach i rowkach śrubowych.
  • Przyrządy specjalne w produkcji seryjnej. Przedmiot mocuj nisko, na podkładkach równoległych, tak by siła skrawania była skierowana na stałą szczękę lub oparcie.

⚠️ Zasady BHP przy frezarce

Odzież: obcisła, zapięte rękawy, włosy pod nakryciem. Nie pracuj w rękawicach przy obracającym się frezie. Zakładaj okulary ochronne.
Osłony: pracuj tylko z założoną osłoną frezu. Nie sięgaj ręką w strefę skrawania.
Wymiana narzędzi: tylko przy wyłączonym napędzie. Przy przenoszeniu frezu chroń dłonie szmatą lub rękawicą, bo ostrza są bardzo ostre.
Pomiary: mierz przedmiot dopiero po zatrzymaniu wrzeciona i odsunięciu przedmiotu od frezu.
Wióry: usuwaj szczotką lub haczykiem po zatrzymaniu maszyny. Nigdy nie usuwaj ich ręką ani sprężonym powietrzem w stronę ludzi.
Zmiana obrotów i posuwów: dźwigniami przełączaj tylko przy zatrzymanym wrzecionie lub zgodnie z instrukcją maszyny.
Blokady: zablokuj ruchy nieużywane w danej operacji (np. wspornik, sanie) i ustaw zderzaki krańcowe stołu.
Frezowanie współbieżne: stosuj tylko na maszynie z kasownikiem luzu śruby pociągowej stołu, przy włączonym kasowniku.
Przed uruchomieniem: sprawdź zamocowanie przedmiotu i narzędzia, usuń klucze ze stołu, sprawdź kierunek obrotów i działanie wyłącznika awaryjnego.

Pulpit symulacji: frezowanie współbieżne i przeciwbieżne

Widok od strony operatora, wzdłuż osi wrzeciona. Frez obraca się wokół poziomej osi, a stół z przedmiotem wykonuje posuw wzdłużny X. Zmieniaj kierunek obrotów i posuwu i obserwuj, jak zmienia się sposób frezowania.

Widok z przodu – kinematyka frezowania
n: 100 obr/min

Sposób frezowania

Parametry skrawania

Przekrój poprzeczny przedmiotu i frezu (widok wzdłuż osi X):

Sprawdzian: identyfikacja budowy frezarki

Kliknij właściwy zespół bezpośrednio na rysunku powyżej. Podpisy są ukryte. Wariant maszyny możesz zmienić przełącznikiem nad rysunkiem, a test zacznie się od nowa.

Pytanie: 1 z 10  |  Punkty: 0
Zadanie – wskaż na frezarce zespół:
–

Test wiedzy: frezarki poziome i uniwersalne

10 losowych pytań jednokrotnego wyboru: budowa, kinematyka, frezy, podzielnica, frezowanie współbieżne i przeciwbieżne, BHP.

Pytanie: 1 z 10  |  Punkty: 0
Frezarka wspornikowa • Wrzeciono poziome, stożek 7:24 • Podzielnica 1:40